Ngành ô tô luôn là ngành mũi nhọn đóng góp quan trọng vào kinh tế của các nước lớn trên thế giới, như: đóng góp 3,25% GDP của Mỹ; 5% GDP của Trung Quốc; 4% GDP của Đức và 12% GDP của Thái Lan. Tại Việt Nam, ngành ô tô cũng chiếm tới 3% GDP cả nước.

Chính vì lý do này mà ngành luôn giành được những sự quan tâm và đối xử đặc biệt từ phía Chính phủ. Các hiệp định thương mại tự do (FTA) từ trước đến nay luôn có những ngoại lệ dành cho ô tô nhằm bảo vệ ngành công nghiệp này trước sức ép cạnh tranh từ các nước trên thế giới, ngoại trừ ATIGA và có thể là EVFTA sắp tới.

Vẫn còn dư địa phát triển

Công ty cổ phần chứng khoán Ngân hàng Công Thương Việt Nam (CTS) cho biết, quy mô thị trường xe ô tô Việt Nam hiện quá nhỏ để khiến cho các hãng xe chi tiền đầu tư sản xuất linh kiện, phụ tùng. Theo Toyota Việt Nam, số lượng phụ tùng, linh kiện bán được hàng năm phải đạt khoảng 50.000 bộ thì mới khả thi để đầu tư. Có nghĩa là một mẫu xe phải sản xuất được 50.000 chiếc trong một năm, gấp đôi doanh số tiêu thụ của các mẫu xe bán chạy hiện tại.

Quy mô nhỏ trong khi những ưu đãi để thu hút đầu tư phụ trợ là chưa rõ ràng đã khiến cho việc sản xuất ở Việt Nam chỉ dừng lại ở khâu lắp ráp. Điều đó khiến giá thành xe sản xuất ở Việt Nam cao hơn 10 – 20% so với các nhà sản xuất lớn trong khu vực như Thái Lan, Indonesia…

Tính tới thời điểm hiện tại, Việt Nam đã ký kết và đang đàm phán tổng cộng 16 FTA với các nước và các khối, trong đó 11 hiệp định đã có hiệu lực. Một điều khá đặc biệt ở các hiệp định đã ký kết đó là 2 ngành công nghiệp như ô tô và thép luôn được đối xử hết sức đặc biệt và thường không nằm trong danh mục các dòng thuế được miễn giảm, chỉ ngoại trừ ATIGA và có thể là EV-FTA sắp tới.